QA Technic Deney Lab »Zehirli Gaz Veya Buhar Konsantrasyonlarının Tayini (Azot Oksit)

Zehirli Gaz Veya Buhar Konsantrasyonlarının Tayini (Azot Oksit)

Günümüzde hayatın her alanında olduğu gibi endüstride de kimyasal maddeler sıklıkla kullanılmaktadır. Pek çok kimyasal madde yararlarının yanısıra çalışan sağlığını da olumsuz etkileyebilecek zararlar ortaya çıkarmaktadır, solunum yoluyla çalışanların metabolizmasına giren bu kimyasallar ölümlere yol açabileceği gibi uzun süreli maruziyetlerde çeşitli meslek hastalıklarına da yol açmaktadır.

Günümüzde, hemen hemen her işyerinde çalışanlar kimyasallara sıvı, toz veya gaz şeklinde maruz kalabilmektedir. Kimyasal maddelerin toksit etki (zehir etkisi) göstermesi ve bu toksik etkinin şiddeti;

·         Vücuda giren maddenin kimyasal ve fiziksel özelliklerine

·         Kullanımı sırasında alınan sağlık ve güvenlik tedbirlerine

·         Maruz kalınan miktarına ve maruziyet süresine

·         Kimyasala maruz kalan kişinin yaşı, cinsiyeti, dayanıklılığı, genel sağlık durumu gibi fizyolojik özelliklerine

bağlıdır.

Bu nedenle endüstride kullanılan pek çok kimyasal madde için çalışanların sağlığının korunması amacı ile her bir maddenin fiziksel ve kimyasal özellikleri de göz önünde bulundurularak, işyeri ortam havasında bulunmasına müsaade edilen sınır değerler oluşturulmuştur.

Çalışma Ortamında Bulunan Gazların Sınıflandırılması

Basit Boğucu Gazlar: (CO2)Fermantasyon olaylarını geçtiği yerler kuyu ve tüneller, yangın söndürme aygıtları imalat yerlerinde bu gaza rastlanır miktarın artması ile çalışanların yeterli oksijen gazını almalarını engeller ve boğulma olayları görülür.

Kimyasal Boğucular: Karbonmonoksit (CO) ve hidrojensülfür (h2as) dir. İşyerleri ortamında karbonmonoksit miktarının artması ile solunan havadaki karbonmonoksit akciğerde oksijenin yerine alyuvarlara bağlanarak hücrelere oksijen taşınmasını engeller, hücrelerdeki oksijen yetersizliğinde, kan parlak kırmızı renge dönerek boğulmayı, sonuç verir. Hidrojen sülfür zehirlenmesi ise lağım kanalları ve foseptik kuyu çalışanlarında kimya ve boya endüstrisinde çalışanlarda görülür.

İrritan Tahriş Edici Gazlar: Amonyak, formaldehit, azotdikosit başlıca irritan gazlardır. Amonyak başlıca gübre üretiminde, bira üretiminde, soğutucu olarak kullanma işlerinde, çalışanların gözlerinde ve solunum yollarında tahriş edici bir etki yapar. azotdioksitler ve diğer azotoksitler patlayıcı madde ve boya üretiminde de kullanılır.

Ayrıca ark ve asetilen kaynakçılarında havanın nitrojen ve oksijenini arkın sıcaklığı birleştirir da azotdioksit zehirlenmeleri görülmektedir.

Sistemik Zehirli Gazlar: Endüstride karşılaşılan bir çok maddelerin buhar ve gazları sistemik zehir etkisi göstermektedir. Örneğin benzen, civa, buhar, fosfor bileşikleri, kurşun oksit buharı, kadmiyum bileşikleri, arsenikli hidrojen, karbonsülfür.

Benzen: Ucuz ve iyi bir çözücü olduğundan sıkça kullanılır, buharları solunum yolu ile organizmaya girerek çeşitli etkiler (baş ağrısı, halsizlik) yapar. Ayrıca uzun süre bezenle karşılaşma kan kanseri (lösemi) yapar.

Civa: Termometre, barometre, kuru batarya, diş hekimliğinde kullanılan, civa, oda sıcaklığında buharlaşır. civa buharı solunumla ve deriden organizmaya bulaşır. baş ağrısı yorgunluk, diş etlerinde kanama, psikolojik bozukluklar ve titremeye yol açar. bu nedenle çalışırken cıvanın buharlaşması önlenmelidir.

Fosfor ve Bileşikleri: Kırmızı fosfor zehir etkisi göstermez. daha ziyade beyaz (sarı) fosfor zehirleyicidir. ilaç endüstrisinde çözücü imalinde kullanılır. karaciğerlerde tahribat, kansızlık, kemik iltihabı vb. yapar.

Kurşun: Kurşunla çalışan akü imalı ve kurşun kaplama, saç imalatı ve matbaacılıkta, boya badana işlerinde sıkça rastlanan kurşunoksit buharı, zehirlenmelere neden olur. Karaciğer ve böbreklere yerleşen kurşun tozları sonuçta felç yapar.

Kadmiyum Bileşikleri: Galvanizleme işlerinde akü imalinde, nükleer enerji, üretim işlerinde kullanılır. Ve bu iş yerlerinde kadmiyum buharları zehirleme yapar.

Arsenikli Hidrojen: Endüstriyel işlemlerde metallerin asitlerle karşılaşması sonucu oluşur. Kanda zehirlenme sonucu beyinde etkisini gösterir.

Narkotik (Uyuşturucu) Buharları: Normal ısıda ve basınçta buharlaşarak gaz, sıvı veya katı maddelerin havada bulunan buharlarıdır. Benzen, alkoller ve halojenli hidrokarbonlardır. Bu iş kolunda çalışmalarda zamanla merkezi sinir sisteminde hasarlar oluşmaktadır.

KİMYASAL MADDELERLE ÇALIŞMALARDA SAĞLIK VE GÜVENLİK ÖNLEMLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK